overleg240.jpg

Is taal echt zo belangrijk? Ja, maar Nederlanders gaan er wel een beetje vreemd mee om. Aan de ene kant vinden we het heel belangrijk dat immigranten onze taal leren, andere kant schakelen we meteen over op Engels, zodra onze gesprekspartner een buitenlands accent blijkt te hebben en even naar een woord moet zoeken. Vol goede bedoelingen ontnemen we op deze manier iemand de kans om al doende te leren. (En gaan we er al te makkelijk vanuit dat die ander toch in ieder geval wel Engels zal spreken.)

Ook lijken we steeds slordiger te worden in spelling en grammatica en zijn we ongekend gretig in het overnemen van Engelse woorden. Daarmee spreiden we niet echt een innige liefde voor onze moerstaal ten toon.

Engels heeft meer status. Alles klinkt interessanter in het Engels. We loven al lang geen prijzen meer uit, maar awards, hebben geen kinderen meer, maar kids, lachen niet om komieken, maar om comedians, zeggen niet meer “O, Jee!”, maar “Oh, my god!”, hebben geen drijfveren, maar drives, organiseren events, tournements en… ach, zo kunnen we nog wel een tijdje doorgaan.

Voordat Engels de informele wereldtaal werd, was dat Frans en had Frans de status die het Engels nu heeft. En daarom krijgt iemand liever een award dan een prijs. C’ est la vie.

Overigens overschatten Nederlanders hun beheersing van het Engels nogal makkelijk. Maar “that’s no point”. Dit wordt wel Dunglish genoemd, een samentrekking van Dutch en English.

(David Alexander heeft hierover voor Kennis van Zaken eens een interessante workshop gegeven.)

Taal, cultuur en communicatie

Het bovenstaande maakt al duidelijk dat taal alles met cultuur te maken heeft. Het gaat niet alleen om WAT je zegt , maar ook om HOE je het zegt. En HOE je iets doet of zegt (of hoort te doen of hoort te zeggen) – dat is cultuur.

Taal heeft een belangrijke sociale functie, is een middel om verbondenheid of afstand te creëren. Bij welke groep hoor je of wil je horen en bij welke groep niet.

Taal is ons belangrijkste communicatiemiddel (Ja, ook nog steeds in deze tijd van het beeld en van ff appen) en dat betekent dat het essentieel is om je boodschap af te stemmen op de ontvanger. Met WIE communiceer je? Wat is je doelgroep? Wat is de cultuur van je doelgroep? Als je de taal van je doelgroep hebt geleerd zonder de cultuur serieus te nemen, kun je de plank makkelijk misslaan, ook bij het overbrengen van een eenvoudige boodschap. (*)

Bij cultuur hoeven we trouwens niet alleen aan “vreemde gewoontes” van andere volken te denken, maar ook aan organisatiecultuur en de cultuur van specifieke beroepsgroepen.

 (*) Deze kennis van de doelgroep speelt ook een rol in wat we de “taligheid” van een toets noemen: past de taligheid wel bij de doelgroep van wie de vaardigheden getest worden?

Taal is ons belangrijkste communicatiemiddel. Met een betere taalbeheersing vergroot je je communicatievaardigheid. Niet alleen ben je beter in staat jezelf uit te drukken, je bent ook beter in staat te interpreteren wat een ander bedoelt.

Taalfouten als stoorzender

Dit is niet hetzelfde als het spreken en schrijven van correct Nederlands. Want het verkeerd schrijven van d’s en t’s, het verwarren van ‘dan’ en ‘als’ of ‘deze’ en ‘die’, zal in de meeste gevallen niet leiden tot het verkeerd begrijpen van de boodschap. Toch kan dit wel een rol spelen in de communicatie. Vooral vor wie de taal wel goed beheerst, kan het lezen van een tekst met veel fouten zeer storend zijn en afleiden van de inhoud.

Wellicht nog erger is, dat het ook tot een Halo-effect kan leiden. De taalfouten kunnen een slechte eerste-indruk veroorzaken, waardoor vervolgens ook de inhoud slechter wordt beoordeeld. De lezer kan denken: wie zijn taal niet goed beheerst, zal ook zijn andere zaakjes niet goed voor elkaar hebben.

Taal en intelligentie

Taal speelt ook een belangrijke rol in tests en toetsen. Minder vaardig zijn in taal beïnvloedt de uitslag negatief. Maar ook in directe communicatie met mensen, worden taalvaardigheid en intelligentie gauw aan elkaar gekoppeld. Iets niet begrijpen of niet goed kunnen verwoorden, wordt al gauw “niet zo slim” gevonden. Een tekst met veel fouten kan een domme indruk maken. Net zoals “plat” praten vaak met domheid wordt geassocieerd. Hoe de boodschap overkomt is afhankelijk van zender en ontvanger. Je kunt niet altijd weten hoe de ontvanger jouw taalfouten interpreteert en of je onbedoeld een verkeerd signaal hebt afgegeven.

Taal en toetsen

Ook bij pogingen om iemands intelligentie en vaardigheden objectief te meten, speelt taal een rol.

“Taligheid toets deels bepalend voor schoolkeuze,” kopt BNR op 19-6-19. Een minder talige toets (een toets waarin taalvaardigheid een kleinere rol speelt) leidt tot hogere adviezen voor kinderen die de taal minder goed beheersen. “Kun je volgens de Centrale eindtoets naar de havo, dan kan het zijn dat je volgens eindtoetsen van Iep of Route8 naar het vwo mag.”

“ 'Als de Centrale eindtoets heel talig is en de Iep wat minder, dan kan het zijn dat de leerling die wat minder in de taalbeheersing zit maar wel goed is in rekenen, daar baat bij heeft en dus ook goede resultaten boekt.' zegt Petra van Haren, voorzitter van de Algemene Vereniging Schoolleiders.”

(ANP Piroschka van de Wouw, BNR, 19-6-2019, https://www.bnr.nl/nieuws/politiek/10381314/taligheid-toets-deels-bepalend-voor-schoolkeuze)

Kilk hier om het hele artikel te lezen op de website van BNR.

Artikel van Walter Eijndhoven op www.scientias.nl, 2-4-2013

Hoe vaak zegt u niet ‘shit’ als u boos bent of roept u ‘come on’ om iemand aan te moedigen? Waarschijnlijk heel vaak. Zelfs in een emotionele bui gebruiken wij nog Engelse krachttermen. Eline Zenner, taalkundige en verbonden aan de Katholieke Universiteit Leuven heeft hier onderzoek naar gedaan. Heeft het Engels werkelijk zo’n grote invloed op het Nederlands?

Zenner onderzocht het cliché van de Vlaming, die het Nederlands zo puur mogelijk wil houden en de Nederlander die er niet vies van is om Engelse woorden te gebruiken. Zenner vertelt: “Geen enkele andere taal heeft momenteel zo’n grote invloed op het Nederlands als het Engels. Maar hoe ‘erg’ is het eigenlijk gesteld? Neemt de invloed van het Engels nu echt met reuzenstappen toe? En beperkt zich dat dan tot woorden en uitdrukkingen, of is er soms sprake van echte codewisseling, waarbij Nederlandse en Engelse zinnen worden gemengd?”

Bespreking van het rapport 'Ze kunnen niet meer spellen' van de Nederlandse Taalunie door Jan T'Sas (Faculteit Sociale Wetenschappen – Antwerp School of Education) in Taalschrift 10-10-2011

“De mails die ik ontvang, staan vol dt-fouten. En hoofdletters, punten of komma’s kennen ze helemaal niet meer!” Hoe vaak hoor of lees je niet dat jonge mensen niet meer kunnen spellen? Maar klopt dat wel? En is dat het enige probleem? In haar gloednieuw rapport ‘Ze kunnen niet meer spellen’ geeft de Nederlandse Taalunie antwoord.

Van een bewering die zo vaak terugkeert als ‘Ze kunnen niet meer spellen’ verwacht je dat ze op harde cijfers berust. Maar dat valt tegen. ‘Er zijn amper wetenschappelijk verantwoorde cijfers over spellinggebruik te vinden’, luidt het in het nieuwe spellingrapport van de Nederlandse Taalunie. “Het is inderdaad scharrelen”, zegt projectleider Rik Schutz van de Taalunie. “Door dat gebrek aan harde gegevens durft geen enkele deskundige harde uitspraken te doen over de spellingbeheersing van jongeren. Enkele onderzoekers formuleren een voorzichtig vermoeden dat leerlingen die de voorbije jaren het basisonderwijs verlaten hebben, iets slechter spellen dan leerlingen van tien of twintig jaar geleden. Maar ze gaan niet verder dan ‘misschien is de beheersing van de spelling de voorbije tien jaar lichtjes afgenomen ’.”

Opinie-artikel uit De Volkskrant door Sjoerd van Hoorn, 17 november 2012

Nederlanders zijn altijd trots geweest op hun beheersing van de moderne vreemde talen. 'Maar met Nederlanders kun je alleen maar armzalig Euro-Engels spreken weten ze in Berlijn, Parijs, Rome en Praag', schrijft filosoof Sjoerd van Hoorn.

 

Duits schijnt zoiets te zijn als Sanskriet, als je dat kunt lezen moet je wel heel geleerd zijn.

In een artikel in Die Welt van 12 november, 'Die Holländer sollen mehr Deutsch reden' pleit minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans voor meer Duits in Nederland. Zijn pleidooi en zijn boek met de Duitse titel Glück auf! staat niet op zichzelf. Ook de Groene Amsterdammer signaleert deze week dat Nederlandse schrijvers in Duitsland enthousiast vertaald, besproken en gelezen worden, maar dat Nederlanders maar geen Duitse literatuur willen lezen.

 

Werkwijze

Lees hier meer over onze werkwijze

 

Formulier trainingsvraag

Stel uw trainingsvraag via dit formulier

 

Wie-wat-waar

Lees hier het wie-wat-waar over ons

 

Contact

Onze contactgegevens vindt u  hier